Nieuws
donderdag 30 juli 2009
In memoriam: Michaël Zeeman door Steve Austen
Michaël Zeeman overleed op maandag 27 juli thuis in Rotterdam op 50-jarige leeftijd.
Michaël Zeeman, die sinds enige jaren tot de vaste "cast" van A Soul for Europe was gaan behoren zal de resultaten van het succesvolle verjongingsproces dat dit pan-Europese burgerinitiatief heeft doorgemaakt niet meer kunnen meebeleven. Dit proces, dat minder dan twee jaar heeft geduurd, heeft hij van het begin af aan van dichtbij met groot enthousiasme en interesse gevolgd. Als vertegenwoordiger van de tussengeneratie voelde hij zich als geen ander thuis bij de conferenties, forums, brainstorms en besloten beraadslagingen waarbij het niet ongebruikelijk was dat grote schrijvers, intellectuelen en bekende politici van boven de zeventig discussieerden met jonge cultuurtypes van begin twintig en alles daartussen. Het bleek al snel dat Michaël een niet te stillen honger had naar dit soort bijeenkomsten, zeker wanneer hij de vrije hand kreeg om de debatten te modereren.
Zijn eerste optreden voor ASfE deed zich voor bij Forum Belgrado in 2007. Het was tot op zekere hoogte een weerzien met oude vrienden. Het was niet alleen het begin van een toenemende reeks soortgelijke bijeenkomsten, alle gemodelleerd naar Forum Belgrado, het betekende in zekere zin een vervolg op eerdere activiteiten die onder de naam Gulliver vanaf 1987 door Felix Meritis in heel Europa zijn georganiseerd. Het was dan ook niet verwonderlijk dat Michaël, die vanaf het begin bij Gulliver was betrokken, zichtbaar genoot zo vele oude en nieuwe vrienden terug te zien. Niet alleen Nele Hertling, samen met ondergetekende initiatiefnemer van Gulliver (naar een idee en met volle medewerking van Günter Grass), maar ook de Amsterdamse "partners in crime" Linda Bouws en Joanneke Lootsma van Felix Meritis, het internationale centrum waar hij al jaren kind aan huis was. Anderen, vooral de jongeren onder hen, zoals Levan Kethaguri, directeur van de Caucasus Foundation in Tbilisi, hadden Michaël al over de vloer gehad in het kader van het placement- en trainingsprogramma voor jonge cultuurprofessionals Gulliver Connect. Deze en soortgelijke contacten hadden er toe geleid dat Michaël inmiddels het stadscentrum van Tbilisi op zijn duimpje kende. Dat gold in dezelfde mate voor St. Petersburg, Boedapest, Istanboel en Boekarest, om maar enkele steden te noemen waar de Gulliver-karavaan voorbijtrok. Dit rondtrekkend circus hield vanaf 2001 min of meer pas op de plaats in Amsterdam.
U kunt zich voorstellen hoe enthousiast oude en nieuwe Gullivers reageerden toen Richard von Weizsäcker, Volker Hassemer en Nele Hertling hun ideeën voor een nieuw Europees platform lanceerden tijdens de Berlin Conference in 2004. Het idee om het Europese eenwordingsproces toch eerst en vooral te beschouwen als een cultureel proces sloeg zo aan dat A Soul for Europe ter plaatse werd geboren. Het was voor mij zeer bemoedigend te ervaren dat het kritisch multitalent Zeeman onmiddellijk de reikwijdte ervan doorzag.
Daarmee vat ik in één zin samen wat de betekenis van Michaël, althans voor mijzelf, is geweest. Ik had hem leren kennen als de verpersoonlijking van zijn hemelse naamgenoot de aartsengel. Ik begreep intuïtief dat je een persoon die zo'n belangrijke rol vervult tussen het hogere en het alledaagse niet moet lastig vallen met onbeduidende kleinigheden. Van de andere kant kun je ervan verzekerd zijn dat hij er altijd is als het nodig is. Voor een in roomse blijdschap opgevoed jongmens als ik was zijn lichamelijke verschijningsvorm volstrekt vanzelfsprekend. Weliswaar had de aartsengel uit mijn katholieke kinderbijbel grote donzige vleugels, ik begreep dat Michaël die niet overal mee naar toe kon slepen. Zolang hij deed wat van hem verwacht werd hinderde dat mij eigenlijk niet. Achteraf moet vastgesteld worden dat op zijn taakopvatting niets viel aan te merken. De aartsengel Michaël vervult in alle monotheïstische godsdiensten een heilige rol; of het nu de islam, het jodendom of het christendom betreft, hij is het die de zielen weegt, de chaos bestrijdt en de boze krachten overwint. Jammer genoeg zijn er niet zo erg veel aartsengelen en zoals wij nu ervaren moeten zijn ze sterfelijker dan we dachten. Zijn verscheiden zal niet zonder gevolgen blijken. Het zou me niets verbazen wanneer er zaterdag na de begrafenis ergens in Europa een woudreus krakend maar onverbiddelijk ter aarde zijgt. De jonge loten in de kruin zullen tot op de Rustavelli Boulevard in Tbilisi een zuchtend geritsel teweeg brengen. In het hart van Europa, in de driehoek tussen Berlijn, Amsterdam en Rome zal de met veel geweld uit de bodem gerukte stam een grote leegte achterlaten.
Gelukkig is de "Soul" springlevend. Michaël was er bij in Lyon, toen de jonge honden van ASfE voor het eerst bijeen in de zgn. Strategy Group, hem na een intensieve oprichtingsvergadering vroegen zich bij hen aan te sluiten. Hij bedankte voor de eer. Hij beschikte immers niet over de gave te vergaderen en plannen ten uitvoer te brengen. Je moest hem vooral in zijn rol laten. Dat was een wijs besluit. Hij wenste iedereen succes en hoopte er de komende maanden en jaren nog vaak bij te kunnen zijn. Hij moest nu toch echt naar het vliegveld. Daar ging hij en hij zag dat het goed was....
Steve Austen, Amsterdam, 29 juli 2009
Er zijn nog geen reacties